اندیشکده راهبردی تبیین - تحولات سوریه

مذاکرات میان اعضای گروه بین‌المللی موسوم به «حمایت از سوریه» در نشست وین2 منجر به تهیه طرحی کلی برای پایان بحران در سوریه گردید. در این طرح، دو فرایند موازی آغاز روند سیاسی و اعلام آتش‌بس مطرح شده است؛ اما چنانچه در بندهای پایانی بیانیه این نشست مطرح گردیده، پادشاهی اردن وظیفه برقراری فرایندهایی را بر عهده دارد که طی آن میان نمایندگان نهادهای اطلاعاتی و نظامی درکی مشترک از گروه‌ها و افراد تروریستی فعال در سوریه به دست خواهد آمد. لذا در این یادداشت تلاش می‌شود روند تحولات و علت‌هایی که منجر به انتخاب اردن برای این مهم شده است موردبررسی قرار گیرد.

در متن بیانیه وین2 دو مسأله اساسی مطرح شده است: آتش‌بس و انتقال‌سیاسی. باقی موارد در ذیل این دو قابل تعریف است. البته برخی موارد در خصوص بازگشت پناهجویان و آوارگان، توقف تجارت غیرقانونی نفت، عتیقه‌جات و موارد مشابه هم در بیانیه ذکر شده است، اما آن‌چه در ادامه می‌آید، تشریح ترتیب اجرایی و مسائل محتوایی دو فرایند اصلی یعنی آتش‌بس و انتقال سیاسی است.

با ورود جدی روسیه به بحران سوریه، شرایط سیاسی در عرصه بین‌المللی، منطقه‌ای و داخلی سوریه دچار تغییراتی جدی شد. این ورود هم‌زمان با آغاز تشدید عملیات مستشاری ایران و عملیات میدانی حزب‌الله لبنان در کنار ارتش سوریه، معادلات میدانی را تا حدی به سود محور مقاومت تغییر داد. با آغاز این فرایند، طرف مقابل به رهبری آمریکا سعی کرد تا با فراهم کردن زمینه نشست وین، ابتکار عمل را در دست گرفته و مانع از قدرت‌نمایی بیشتر روسیه و شکست‌های میدانی بیشتر در صحنه سوریه شود.

یکی از مهم‌ترین عواملی که می‌تواند در آینده بر سرنوشت حزب دموکراتیک کردها اثر بگذارد، فرجام مذاکرات صلح بین ترکیه و پ.ک.ک است. در حال حاضر، جنگ بی‌امانی بین ترکیه و پ.ک.ک در جریان است و مشخص نیست که آیا ممکن است این جنگ دامن کردهای سوریه را نیز بگیرد؟

هرچند حمله رژیم صهیونیستی به سوریه اهداف متعددی داشت، اما در نهایت می‌توان گفت که این بحران بیش از اینکه داخلی باشد، بین‌المللی است و بازیگران بین‌المللی، سوریه را به میدان مسابقه خود تبدیل کرده‌اند. در این میان  نباید فراموش کرد که جنگ بین روسیه و غرب، جنگی دیرینه است و در حمله اسرائیل به سوریه، پیامی برای مسکو نیز وجود داشت و آن اینکه آمریکا می‌خواست به مقامات روسی بگوید که هر گونه تغییر موازنه قدرت در سوریه بدون موافقت آمریکا ممنوع است.

در ذهن هر شهروند کردی سؤالاتی است که بیان آن فقط می‌تواند اندکی مرهم بر زخم تن آن‌ها باشد، اینکه مسعود بارزانی، رئیس کردستان که داعیه‌ی رهبری کردهای منطقه را در سر می‌پروراند، او که می‌خواست با برگزاری کنگره‌ی ملی کُرد، همه‌ی کردها را کنار هم جمع کند، اکنون چرا اقدامی یا اعتراضی در خور شأن علیه جنایات داعش در کوبانی انجام نمی‌دهد، چرا با آمریکا، ترکیه، عربستان و قطر که خودشان ایجاد کننده و حامی تروریست‌های داعش هستند، همگام و همسو شده است؟

تعداد زیادی از مورخین، منطقه‌ی جوبر را به عنوان دومین مکان مهم برای یهود دمشق دانسته‌اند. چنان که قدیمی‌ترین کنیسه یهودیان دنیا در این محل وجود دارد و تعداد بسیاری از یهودیان و دیپلمات‌های كشورهاى خارجى به قصد زیارت به آن کنیسه می‌روند. همچنین قدیمی‌ترین تورات در آن کنیسه وجود دارد. علاوه بر آن مقبره حضرت الیاس و مقام حضرت خضر در منطقه‌ی جوبر است.

عملکرد داعش در منطقه و تبلیغات مختلف صورت گرفته پیرامون داعش این فرصت را برای دولت سوریه فراهم نموده تا ضمن فشار به این گروه در عرصه‌ی مبارزه‌ی میدانی به بازسازی وجهه‌ی خود در افکار عمومی جهانی بپردازد و نشان دهد که آنچه را که غربی‌ها، «مردم» می‌نامیدند و در جبهه‌ی حمایت از آن قرار گرفته بودند همین تروریست‌ها و در راس آن داعش می‌باشند که در سوریه علیه دولت سوریه و در عراق علیه دولت عراق می‌جنگند.

به راستی چرا این دوره از انتخابات ریاست جمهوری لبنان این قدر مهم شده‌است!؟ با توجه به حوادث منطقه و پیوندخوردن روند سیاسیِ لبنان و سوریه با هم و رشد روزافزون گروه‌های تروریستی، مسلما این دوره از انتخابات ریاست جمهوری در لبنان نقش پررنگ‌تری خواهدداشت. اگر رییس‌جمهوری انتخاب شود که با گروه‌های تروریستی مانند جبهةالنصرة همکاری داشته‌باشد، هم برای غرب و هم برای مردم منطقه، به منزله‌ی شعله‌ور شدن آتش در لبنان، سوریه، عراق و... خواهدبود.

چرا غرب و در رأس آن ایالات متحده آمریکا از ارسال سلاح‌های پیشرفته‌تر و موشک‌های مدرن به سوریه خودداری می‌کند؟ البته آمریکا، خود جواب این سوال را این طور داده است که ترس از اینکه این سلاح‌ها به دست گروه‌های تندرو نظیر داعش بیفتد، مانع این امر شده است. حال در صورت صحت این ادعا باید پرسید چرا آمریکا برای مبارزه با تروریسم، به این گروه‌ها در سوریه کمک نمی‌کند؟

Noskhe Jadid

آخرین مطالب