اندیشکده راهبردی تبیین - تحولات سوریه

پایان بحران سوریه ممکن نیست مگر با آشتی ملی و آغاز گفتگوی سوری- سوری. تنها در این صورت است که می‌توان شاهد یک انتخابات پرشور در سوریه بود. انتخاباتی که همه‌ی افکار و سلیقه‌ها در آن شرکت داشته باشند و سرنوشت نهایی سوریه به دست ملت سوریه رقم بخورد. چیزی که شاید به مذاق بعضی از حامیان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تروریست‌ها خوش نیاید. به هر حال باید منتظر بود و دید آیا سرنوشت ملت سوریه به دست خودشان رقم می‌خورد یا خیر؟

روزنامه‌ی «وال‌استریت ژورنال» از تصمیم عربستان برای افزایش کمک‌ها به مخالفان سوری خبر داده است. به نوشته‌ی این روزنامه، دیپلمات‌های غربی و عربی می‌گویند ریاض که از ثمربخشی مذاکرات صلح سوریه ناامید شده، قصد دارد مخالفان را به تسلیحاتی پیچیده‌تر از جمله دوش‌پرتاب‌های قادر به هدف قرار دادن جنگنده‌ها تجهیز کند.

در این مسأله که بحران سوریه، جز با همکاری همه‌ی کشورهای منطقه خصوصاً جمهوری اسلامی حل نخواهد شد، شکی نیست اما موضوع آنجا نمایان می‌شود که با این نوع تحلیل‌ها، کار تا جایی پیش می‌رود که جمهوری اسلامی تنها عامل خارجی و مقصر اصلی شکست دیپلماسی در سوریه شناخته می‌شود. به اعتقاد جمهوری اسلامی، تنها کسانی که حق دخالت در سرنوشت سوریه را دارند، مردم سوریه هستند.

عمده‌ی اختلاف بین دولت سوریه و مخالفان، بر سر نحوه‌ی اجرای ژنو 1 است. دولت سوریه بیشتر بر روی بندی از بیانیه‌ی ژنو 1 متمرکز شده که صراحتاً از مبارزه با تروریسم و گروه‌های تروریست نام برده شده است. اما مخالفان از همان ابتدا تلاش خود را معطوف به بند دولت انتقالی و در نهایت برکناری بشار اسد و عدم کاندیداتوری او در انتخابات 6 ماه آینده‌ی سوریه کرده بودند.

نفس دعوت از نظام سوریه و جمهوری اسلامی برای شرکت در ژنو 2 نشان‌دهنده این نکته است که نظام بین الملل به اشتباهات خود در قبال بحران سوریه پی برده است. اشتباهاتی که نقش بسزایی در ادامه این بحران داشته است. نتیجه این اشتباهات گسترش روزافزون خشونت در منطقه و شعله‌ور شدن مسایل مذهبی و نزاع قومی- قبیله‌ای در غرب آسیا است.

بمب‌گذاری در روسیه، انفجار سفارت ایران در بیروت، بمب‌گذاری و ترور وزیر اسبق اقتصاد لبنان بطور مستقیم توسط داعش انجام گردید. نقش اول این بازی بندر بن سلطان بود. برای رهایی از این مرداب سیاسی باید طوری زمین بازی عوض شود که عربستان در معرض اتهام نباشد.

چون امان به شدت از طرف اخوان المسلمین تحت فشار است، لذا برای راضی کردن نسبی اخوان المسلمین اردن و عناصر سلفی فلسطینی اردن، می‌تواند با نظام سوریه مقابله کند. ضمن اینکه احتمالا نظام غرب برای این کار، تجهیزات نظامی مناسب و نیروی کارآزموده را در اختیار اردن قرار می‌دهد.

استراتژی جدید ارتش عربی سوریه قابل توجه است. این استراتژی مبتنی بر حملات هدفدار و محدود به تروریست‌ها می‌باشد. بدین صورت که ارتش عربی سوریه با همکاری عضو دیگر جبهه‌ی مقاومت، یعنی حزب الله، برتری خود را به رخ محور عربی- عبری- غربی می‌کشد.

تصمیم اوباما برای تعلیق حمله‌ی نظامی، بیش از عقب‌نشینی، به یک دورخیز برای مذاکره با ایران شبیه است. بنابراین انتظار می‌رود دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی نیز تدابیر هوشمندانه‌ای در این زمینه اتخاذ کند. چراکه ممکن است این دورخیز نه فقط برای مذاکره بلکه برای حمله‌ای گسترده‌تر باشد.

باید گفت شرایط سوریه به حدی برای امریکایی‌ها پیچیده شده که حتی ایالات متحده با عملیات نظامی فراگیر از سوی این کشور (البته احتمال آن نیز بسیار اندک می‌باشد) هرگز نخواهد توانست موازنه‌ی قوا را به سود معارضین سوری تغییر دهد.

Noskhe Jadid

آخرین مطالب