اندیشکده راهبردی تبیین - تحولات مصر

با ابراز نگرانی چندین باره‌ی السیسی از خطر تروریسم در سخنرانی‌ها و دیدارهای خود به ویژه زمانی که با نوری المالکی راجع‌به تحولات عراق ارتباط برقرار می‌کند و هم چنین در سفر چند هفته‌ی پیش وی به الجزائر و تمایلات فی‌مابین السیسی و ژنرال حفتر در لیبی، در پی آن است که بتواند جریان رسمی و به ظاهر برخاسته از خواست ملت را به نمایش گذارد که در آن شعار مبارزه با تروریسم در راستای احیای مصر قوی وجود داشته باشد.

اکنون، دولت السیسی، در برخورد با جریان‌های مسلح داخل، دو گزینه پیش روی خود دارد: یا از در صلح با آن‌ها وارد شود و در ازای دادن امتیازاتی به آن‌ها، اوضاع امنیتی کشور را ثبات بخشد و یا اینکه به مقابله با آن‌ها بپردزاد. بدیهی است که راه‌حل دوم با توجه به شرایط داخلی مصر چندان قابل اجرا نیست، لذا می‌توان ادعا نمود که دولت السیسی در صورت داشتن تفکر منطقی طی دوره آینده، وارد فاز مذاکره با گروه اخوان المسلمین به عنوان مهمترین رکن مخالفان داخلی گردد.

مصر در این میان هرچند از سال‌های قبل با بهره‌گیری از سیاست خارجی خویش مانع از سهم‌خواهی کشورهای دیگر شده است، اما اکنون با در نظر گرفتن چگونگی روی کار آمدن السیسی و نفوذ گسترده اسرائیل در حکومت اتیوپی، به نظر می‌رسد مصر با گسترش روابط خارجی با رژیم صهیونیستی و اتحادیه اروپا بتواند مسئله تهدید آب را به صورت گفتگوی مسالمت‌آمیز با سایر کشورهای آفریقایی به ویژه اتیوپی حل و فصل نماید.

مصر کنونی پس از سه سال گذر از انقلاب 2011 و با روی کار آمدن مجدد چهره‌ای نظامی، با تغییر سطح توقعات مواجه شده است. نبود رهبری واحد، عملکرد نامناسب دولت محمد‌مرسی، کشتاری هم‌چون میدان رابعه و سرکوب‌های شدید سیاسی موجبات سرخوردگی مردم مصر از انقلاب را فراهم آورد؛ تا بدان جا که اکنون اصلی‌ترین درخواست مردم مصر، بازگشت ثبات و امنیت از سویی و تأمین مایحتاج ضروری زندگی از سوی دیگر است.

کاهش تمامی میزان‌های سنجش رشد اقتصادی مصر از جمله منابع ارزی بانک مرکزی، کاهش تولید ناخالص داخلی و نیز کاهش جذب سرمایه‌گذاری خارجی در پس تحولات سه سال گذشته‌ی مصر، شعارهای انقلابی مردم مصر را تحت‌الشعاع خویش قرار داده است. در حقیقت دوگانه‌ی عدالت اجتماعی و اوضاع اقتصادی از ابتدای انقلاب مطرح بوده است، اگرچه در جامعه‌ی دانشجویی و جوان مصر، شعار عدالت اجتماعی هم‌چنان به عنوان محور محسوب می‌شود.

با توجه به شواهد و قرائن موجود، احتمال پیروزی عبدالفتاح سیسی در انتخابات قطعی است. در چنین شرایطی، احتمال بازگشت اخوان المسلمین به عرصه‌ی سیاسی وجود نداشته و اخوان تلاش خواهد کرد تا رهبران میانی خود را در عرصه‌ی سیاسی وارد سازد. علاوه بر این، پیش‌بینی می‌شود که اعتراضات خیابانی و اقدامات تروریستی در سینا همچنان با قوت ادامه یافته و مخالفان دولت سعی می‌کنند تا با ایجاد ناامنی در کشور، دولت را با بحران مشروعیت و کارآمدی مواجه سازند.

اخیراً «مركز پژوهش‌هاي خاورميانه و مطالعات آينده‌پژوهي دانشگاه عين شمس» با همكاري «مركز پژوهش و مطالعات فلسطين» و «مركز مطالعات راهبردي النيل»، اقدام به برگزاري كنفرانسي تحت عنوان «ويژگي‌هاي سياست‌ خارجي مصر 2030م» به منظور واكاوي و فهم سياست خارجي آينده‌ی مصر نمود.

رژیم صهیونیستی از چند وجه نگران صحرای سینا بود، از جمله استقرار نیروهای مخالفی که بتوانند رژیم صهیونیستی را مورد حمله قرار دهند و یا نیروهایی که به مرزها نفوذ کنند و یا به حماس کمک کنند. بنابراین احتمال این که گروه‌هایی که قبلاً نمی‌توانستد بر ضد اسرائیل عملیات انجام دهند، اکنون در سینا حضور یابند و به اسرائیل حمله کنند، افزایش یافت.

آنچه که بیش از هر چیز می‌تواند منافع رژیم صهیونیستی را در مصر تأمین کند، سعی بر دامن زدن به فعالیت‌های مسلحانه است که منجر به خرید متنوع تسلیحات از کشورهایی هم چون روسیه و ایضاً تأمین امنیت اسرائیل می‌شود. بنابراین شاید این سوال بی‌راه نباشد که اکنون در اوضاع کنونی مصر و با وجود مسائل عدیده‌ی بهداشتی و بیکاری جوانان، چرا مصر به خرید چند میلیارد دلاری تسلیحات از روسیه دست می‌زند؟

آیا وضعیت کنونی مصر همان چیزی است که شهدای انقلاب برای آن جان خود را نثار کردند؟ آیا فکر نمی‌کنید که ارزش‌های انقلاب به حاشیه رفته و وقت آن فرا رسیده است که دوباره بایستی با ظلم، فساد و تمامیت خواهی مبارزه کرد؟ آیا رشد اندیشه‌های تکفیری همان چیزی است که مردم مصر برای آن قیام کردند؟ آیا وقت آن نرسیده که عقلاء و صاحبنظران مصر راه چاره‌ای برای مقابله با این وضعیت بیندیشند؟

Noskhe Jadid

آخرین مطالب