اندیشکده راهبردی تبیین - تحولات ترکیه

طرح متوهمانه‌ی احیای امپراتوری عثمانی باعث شده است تا ترکیه در چند سال اخیر در مسیر اجرایی شدن این طرح، اشتباهات زیادی مرتکب شود و تحولات سوریه را نقطه‌ی عطفی برای اجرای این طرح در نظر داشته باشد.

اردوغان در کودتای نافرجام ترکیه، سود و زیان‌هایی داشته است که بررسی آن‌ها می‌تواند رویکردهای احتمالی او را در عرصه داخلی و حتی خارجی، تا حدی تعیین کند.

در سالی که گذشت، منطقه‌ی غرب آسیا و شمال آفریقا، حوادث مختلفی را تجربه کرد. اندیشکده راهبردی تبیین، در سلسله گزارش‌هایی، به بررسی مهمترین تحولات و رویدادهای کشورهای عراق، سوریه، یمن، عربستان سعودی، ترکیه، لبنان، فلسطین، بحرین، لیبی و مصر و همچنین رژیم صهیونیستی در سال 94 پرداخته است. همچنین سعی شده است چشم‌اندازی هرچند اندک از سال آینده‌ی آن‌ها نیز ارائه گردد.

روابط ترکیه و رژیم صهیونیستی در حال تغییر و رسیدن به سطح راهبردی است. تحولی که دو سرمنشأ می‌توان برای آن پیدا نمود. یک سرمنشأ، رژیم صهیونیستی است که به دنبال آن است با بهره‌برداری از شرایط منطقه، جبهه رقیبان و مخالفان جمهوری اسلامی را به یک ائتلاف هماهنگ راهبردی ِخصمانه و عملیاتی تبدیل کند. این ائتلاف با پیوستن ترکیه در کنار هم‌پیمانی سعودی‌ها و رژیم صهیونیستی تکمیل خواهد شد. سرمنشأ دوم این تحول ترس ترکیه از تغییر معادلات منطقه‌ای و نزدیکی اعراب به رژیم صهیونیستی و از سوی دیگر در کنار قدرت گرفتن محور مقاومت و جمهوری اسلامی است.

شاید بد نباشد کسانی که پس از انتخابات پارلمانی ترکیه و حضور کردها در پارلمان، پیروز اصلی در ترکیه را دموکراسی معرفی کردند، به این سؤال بیشتر بیاندیشند؛ آیا دموکراسی در ترکیه پیروز شد؟!

مهم­ترین هدف ترکیه در رابطه با گسترش حضور و نفوذ خود در عراق در رقابت با دیگر رقبای منطقه­‌ای و بهره‌برداری از ذخایر انرژی در این کشور در پی ثبات نسبی اخیر در آن کشور است. علاوه بر این، اهداف دیگری مانند تغییر در ذهنیت افکار عمومی در رابطه با حمایت ترکیه از داعش و نشان دادن تغییر رویکرد آن در پی همکاری با دولت عراق و همچنین رفع نگرانی از تهدیدات احتمالی آتی داعش علیه ترکیه نیز مدنظر رهبران این کشور هستند.

هدف ترکیه از سیاست‌های اخیر خود در قبال داعش، به نگاه استراتژیک این کشور به تحولات اخیر و نگاه کلان نگر آن‌ها نسبت به جایگاه ترکیه در نظام منطقه‌ای غرب آسیا باز می‌گردد، که به دلیل هم پیوندی پویش‌های امنیتی کشورها به یکدیگر، این رفتار ترکیه تبعات زیادی را نه تنها برای ثبات سیاسی داخلی ترکیه به همراه خواهد داشت، بلکه باعث بی‌ثباتی بیشتر در منطقه نیز خواهد شد.

علي‌رغم بکارگيري دکترين سياست خارجي داوداوغلو، سياست خارجي ترکيه در برخي حوزه‌ها دچار چالش‌هاي جدي نيز گشته است. سياست خارجي ترکيه در مورد برخي از همسايگان خود نتايج نامطلوبي را رقم زده چنانکه بررسي سياست خارجي ترکيه نشان مي‌دهد که تمام تلاش‌هاي ديپلماتيک ترکيه براي بهبود روابط با همسايگان و يا ميانجي‌گري‌هاي منطقه‌اي، ناکام مانده است.

«داوود اوغلو» به عنوان تئوری‌پرداز سیاست خارجی نوین ترکیه، در مهم‌ترین اثر خود با عنوان «عمق استراتژیک» به بحث حیاتی حول دو محور «مؤلفه‌های جغرافیایی» و «مؤلفه‌های تاریخی» ترکیه پرداخته و بر این باور است که این کشور دارای عمق استراتژیک گسترده‌ای است.

Noskhe Jadid

آخرین مطالب