اندیشکده راهبردی تبیین - تحولات ترکیه

روابط ترکیه و روسیه پس از هدف قرار گرفتن جنگنده روسی وارد بحران شده است. روسیه در مسائل منطقه‌ای مواضعی نزدیک به جمهوری اسلامی ایران دارد و ترکیه در عین تضاد جدی با ایران در موضوع سوریه، اما همسایه تأثیرگذار ایران بشمار می‌رود. بنابراین ایفای نقش و ایراد مواضع مناسب در این زمینه یکی از مسائل مهم دیپلماسی ایرانی در مقطع کنونی است. در این یادداشت با اشاره به وجوه بحران روابط میان روسیه و ترکیه، گزینه‌های دیپلماسی جمهوری اسلامی در مواجهه با این مسئله موردبررسی قرار می‌گیرد.

شانزدهمین نشست تخصصی اندیشکده راهبردی تبیین با عنوان «ترکیه؛ چالش‌های درونی، برآوردهای بیرونی» با حضور دو تن از کارشناسان برجسته مسائل ترکیه، آقایان دکتر جعفر حق‌پناه و محمدعلی دستمالی، در محل این اندیشکده برگزار شد.

ترکیه در راستای صفر کردن اختلاف با همسایگان نه تنها نتوانسته است توافقی کسب نماید بلکه سیاست‌های این کشور منجر به تشدید اختلافات با عراق، سوریه و تا حدودی ایران شده است. این مسئله می‌تواند به عنوان مانعی در برابر سیاست این کشور در عضویت اتحادیه اروپا دخیل باشد، سیاستی که با شکست سیاست‌های پیشین حزب عدالت و توسعه (نوعثمانی‌گرایی) در حال پیگیری است. مضافاً این‌که موضع‌گیری‌های این کشور در قبال محاصره‌ی کوبانی، خشم کردهای ترکیه و امکان درگیری‌های داخلی را افزایش می‌دهد.

بسیاری از صاحب‌نظران می­‌گویند که ترکیه در حال منزوی شدن هر چه بیشتر در سطح سیاست­‌های بین‌المللی است. سقوط وجهه ترکیه و بدتر شدن تصویر این کشور صرفاً تحلیل صاحب‌نظران و تحلیلگران نیست. به عنوان مثال نظرسنجی «مرکز تحقیقاتی پیو» در ماه ژوئیه نشان داد که حمایت مردم کشورهای غرب آسیا- ترکیه، اردن، فلسطین، لبنان، تونس و مصر- از اردوغان طی یک سال اخیر کاهش یافته است.

ترکیه در راستای صفر کردن اختلاف با همسایگان نه تنها نتوانسته است توافقی کسب نماید بلکه سیاست‌های این کشور منجر به تشدید اختلافات با عراق، سوریه و تا حدودی ایران شده است. این مسئله می‌تواند به عنوان مانعی در برابر سیاست این کشور در عضویت اتحادیه اروپا دخیل باشد، سیاستی که با شکست سیاست‌های پیشین حزب عدالت و توسعه (نوعثمانی‌گرایی) در حال پیگیری است. مضافاً این‌که موضع‌گیری‌های این کشور در قبال محاصره‌ی کوبانی، خشم کردهای ترکیه و امکان درگیری‌های داخلی را افزایش می‌دهد.

ترکیه در صدد بود که با تسخیر کوبانی توسط داعش، راه حمله نظامی به سوریه را باز کند. در این باره با مصوبه ماده واحده‌ای در مجلس نیز به آن یک لباس قانونی به مداخلات نظامی خود بپوشاند. اما مقاومت سرسختانه کردها این نقشه آنکارا را نقش برآب کرد. این در حالی است که ایران نیز به ترکیه هشدار داده است که از هر گونه دخالت نظامی در سوریه بپرهیزد.

ترکیه میراث‌دار عثمانی بزرگ می‌باشد و در درون خاورمیانه نیز به عنوان یک قطب کنش‌گر و فعال سیاسی مطرح بوده است. در حال حاضر، فعالیت حزب عدالت و توسعه با نگرش اردوغانی خود، بازتابش‌گر یک معنای مهم می‌باشد و آن تلاش ترکیه برای بازگشت به اقتدار از دست رفته‌ای است که از عثمانی به جای مانده است.

آنکارا و تهران نیاز دارند برای حل بحران سوریه با یکدیگر گفتگوهای مستقیم داشته باشند. مجموعه این تحولات نشان می‌دهد هر دو کشور ترکیه و ایران نیازمند تنظیم فصل جدیدی از مناسبات استراتژیک هستند. لذا می­شود انتظار داشت روابط دوجانبه آنکاراـ تهران، به سطح روابط وسیع و عمیق‌تر دو کشور منجر شود.

تمامی احزاب و جریانات ترکیه به این انتخابات چشم امید بسته‌اند، اما حزب صلح و دموکراسی (یکی از احزاب اقماری پ.ک.ک) به عنوان حزبی اپوزیسیون و پی‌گیر مطالبات کردی، حسابی ویژه بر روی این انتخابات گشوده است و از چند ماه قبل با طراحی سناریویی قوی به دنبال بهره‌برداری از شرایط خاص پیش آمده برای اردوغان و به تبع آن، حزب عدالت و توسعه می‌باشد.

17 دسامبر (26 آذرماه)، روزی است که پایه­‌های حزب عدالت و توسعه­‌ی ترکیه به شدت لرزید. انتشار خبر دستگیری تعدادی از بزرگان سیاسی و اقتصادی ترکیه به اتهام فساد مالی، رشوه‌خواری و رانت‌خواری در این روز، مردم ترکیه و علی‌الخصوص سران حزب عدالت و توسعه را شوکه کرد.

Noskhe Jadid

آخرین مطالب