اندیشکده راهبردی تبیین - منطقه ای

فرآیند عادی‌سازی روابط رژیم صهیونیستی و اعراب را می‌توان در قالب سه مرحله ساده‌سازی نمود. مرحله نخست، پذیرش و ایجاد روابط امنیتی و سیاسی پنهان، مرحله دوم پذیرش عادی‌سازی روابط در فضای نخبگانی و تبیین لزوم آن برای جامعه و در مرحله سوم که مهم‌ترین بخش فرآیند عادی‌سازی است، حساسیت‌زدایی اجتماعی است.

نشست بررسی تحولات جدید مصر و جایگاه این کشور در نظم جدید منطقه‌ای، چندی قبل با حضور مجتبی امانی رئیس سابق دفتر حفاظت از منافع ایران در مصر برگزار گردید. بازخوانی انقلاب مصر، جریان‌ها و گروه‌های فعال در این کشور، تعاملات مصر و حماس، نگاه اخوان‌المسلمین به ایران و ... از جمله مواردی بود که در این نشست مورد بررسی قرار گرفت. آن‌چه در ادامه می‌آید، گزارش کاملی از این نشست است که در دو قسمت منتشر می‌شود.

هر چقدر که فضای سیاسی عراق بی‌ثبات‌تر شود و جایگاه‌های اصلی و مهم آن هم‌چون ریاست مجلس و نخست‌وزیری با اقدامات خارج از چارچوب در معرض تهدید قرار گیرد، زمینه برای اعمال نفوذ بازیگران خارجی بیشتر فراهم می‌شود. آمریکا، ترکیه و عربستان، اصلی‌ترین بازیگران خارجی هستند که در شرایط کنونی از وضعیت عراق بهره می‌برند.

مطرح شدن طرح صلح فرانسه در قالب طرح صلح عربی در سال 2002 از سوی کشوری نزدیک به کشورهای محور سازش عربی منطقه و مخالف مقاومت در غزه، سناریو دچار نمودن انتفاضه به یک دستاورد نمایشی بر روی کاغذ چون اسلو و شرم‌الشیخ پس از انتفاضه‌های اول و دوم در کنار سناریو عادی‌سازی روابط اعراب و رژیم صهیونیستی را تقویت می‌نماید.

ایران برای مواجهه با پیامدهای ناشی از توسعه نفوذ و حضور ناتو در خلیج فارس، باید طراحی امنیتی خاصی داشته باشد تا از ابتکار عمل در موقعیتی که در حصار ناتو قرار گرفته، برخوردار باشد. همکاری با روسیه و چین می‌تواند یکی از اجزای این طراحی امنیتی تهران باشد.

صد روز دوم انتفاضه قدس، پیامدهایی چون مسلحانه‌تر شدن، تداوم ناکامی نتانیاهو در جلب اعتماد صهیونیست‌ها، گردش نگاه‌ها به حماس و غزه و احساس ناامنی و نبود آرامش در جامعه صهیونیستی و نیز کاهش عملیات‌های استشهادی بر اثر همکاری امنیتی تشکیلات خودگردان را به همراه داشت.

دلیل اصلی روی آوردن عربستان به کنترل شدید رسانه‌ها، آسیب‌پذیری شدید این کشور نسبت به این پدیده بوده است. دستگاه عظیم رسانه‌ای آل سعود، هر چند در تخریب دشمنان آل سعود تا حدی توانسته دستاوردهایی داشته باشد، اما نتوانسته برای خود آل سعود وجهه و محبوبیتی ایجاد کند. همچنین در فرافکنی و غافل کردن افکار عمومی از جنایت‌ها و خیانت‌های عربستان موفق بوده است. آل سعود شدیداً نسبت به رسانه‌های اندکی که مواضع انتقادی نسبت به این کشور دارند، واکنش نشان می‌دهند و خواستار سیطره کامل بر خروجی رسانه‌ها و جریان گردش اطلاعات در جهان عرب هستند. در نتیجه باید گفت که «رسانه آزاد» در منطقه عربی، یکی از مهم‌ترین نقاط آسیب‌پذیری عربستان سعودی است.

توسعه ناتو به خلیج فارس می‌تواند پیامدهای معناداری برای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران به همراه داشته باشد. بر همین اساس، فهم منطق هم‌گرایی ناتو و شورای همکاری می‌تواند شناخت این پیامدها را ملموس‌تر سازد تا در نهایت، زمینه اتخاذ تصمیمات راهبردی برای مقابله با این طراحی غربی- عربی فراهم شود.

به نظر می‌رسد سعودی‌ها به دنبال این هستند که نخست با خارج کردن نظامیان خود از یمن و گرفتن امتیاز از بازیگران یمنی به بهانه‌ی ترک یمن، در مذاکرات سیاسی با اهرم فشار سازمان ملل، قطعنامه‌ی 2216 را پایه و مبنا برای آینده‌ی یمن قرار دهند. سعودی‌ها با برگرداندن علی محسن الاحمر به عرصه‌ی معادلات یمن، می‌توانند با خیال آسوده‌تر به روش سنتی خود یعنی جنگ نیابتی بازگردند و از یمن خارج شوند.

از مجموعه اقدامات، نظرات و روند راهبرد کشورهای عربی به نظر می‌رسد، کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به‌دنبال یک اقدام منسجم و ساختارمند علیه بازوهای عملیاتی جمهوری اسلامی یعنی حزب‌الله، حشد الشعبی، مقاومت فلسطین و انصارالله در منطقه با کمک و حضور آمریکایی‌ها هستند. با تشکیل یک شورای آمریکایی- عربی در کنار ایجاد یک مفهوم شراکت میان ناتو و شورای همکاری خلیج فارس، روند ایجاد یک ساختار امنیتی و نظامی در منطقه علیه محور مقاومت تشدید خواهد شد.

Noskhe Jadid

آخرین مطالب