اندیشکده راهبردی تبیین - سیاسی

رفتار آمریکا به‌صراحت نشان از این واقعیت دارد که آن‌ها به دنبال ایجاد «محدودیت» برای جمهوری اسلامی در عرصه‌های مختلف از جمله مسئله هسته‌ای هستند تا «شفافیتی» که در لفاظی‌های دیپلماتیک آن را مطرح می‌سازند. ... بازی دوگانه دیپلماسی آمریکا و زنده نگاه‌داشتن تهدید نظامی رژیم صهیونیستی به‌زعم غرب، راهی برای تغییر رفتار و محاسبات جمهوری اسلامی است.

گزارشی که آژانس در 5 سپتامبر در اختیار شورای حکام گذاشت، سومین گزارش فصلی است که بعد از توافقات جدید هسته‌ای ایران با آژانس و گروه 1+5 یعنی طی 10 ماه گذشته منتشر شده است. این گزارش از دو منظر کلان قابل ارزیابی است: استنتاج‌های آژانس در مورد عملکرد هسته‌ای ایران طی سه ماه گذشته و تأثیر یافته‌های آژانس بر بهبود وضعیت مساله‌ی هسته‌ای ایران در آژانس و سطح 1+5.

در صورتی که توافقی صورت گیرد، از آنجا که از منظر آمریکا این توافق یک «معاهدة اجرایی» می‌باشد و بر اساس قانون اساسی فدرال آمریکا نیازمند تصویب در کنگره (یعنی مجموع مجلس نمایندگان و مجلس سنا) نمی‌باشد، لذا کنگره‌ای که بیشترین نقش را در تصویب تحریم‌های ضد ایرانی داشته‌است، هیچ‌گونه نقشی در توافقی که قطعاً یکی از بندهای آن باید رفع کامل تحریم‌هایِ هسته‌ای ایران از سوی ایالات متحده باشد، نخواهد داشت.

چون توافق مقدماتی ژنو برای جمهوری اسلامی ایران ایجاد حقوق و تکلیف می‌کرد- مانند از بین بردن ذخایر اورانیوم بیست درصدی و بازرسی‌های گسترده و فراپادمانی و فراپروتکلی- لذا هم بر اساس حقوق بین الملل و هم بر اساس حقوق داخلی، برای لازم‌الاجرا شدن نیازمند تصویب مجلس شورای اسلامی بود که متأسفانه نه مجلس شورای اسلامی در این زمینه اقدام خاصی انجام داد و نه دولت و دستگاه دیپلماسی.

ششمین دور مذاکرات جامع ایران و پنج بعلاوه یک در حالی در شهر وین برگزار می‌شود که کمتر از بیست روز به اتمام زمان ضرب الاجل اولیه شش ماهه باقی مانده است. با توجه به اینکه در اصل و حتی سطح غنی‌سازی تا حدودی توافق صورت گرفته است، ولی پیرامون حجم و ظرفیت غنی‌سازی همچنان اختلاف بنیادینی بین دو طرف وجود دارد. در موضوع تحریم‌ها نیز چگونگی برداشته شدن تحریم ها و جدول زمانی آن محل اصلی اختلاف در این موضوع است.

حادثه‌ی تسخیر لانه‌ی جاسوسی که ابوطالبی به شرکت در آن متهم شده، حادثه‌ای است که هم برای امریکایی‌ها و هم برای ایرانی‌ها از ارزش فوق‌العاده‌ای برخوردار است. موضوع گروگان‌گیری سال 58، برای امریکا در حیطه حیثیت ابرقدرتی او و برای ایران به مثابه یکی از پایه‌های مشی ایدئولوژیکش، یعنی مبارزه با استکبار تعریف می‌شود. عقب‌نشینی در این ماجرا ضربه‌ی سنگینی به آرمان‌های نظام وارد می‌آورد.

رویکرد ایران برای رسیدن به حقوق خود در مذاکرات جامع از دو حالت خارج نیست. در حالت نخست جمهوری اسلامی ایران باید بپذیرد که امتیازهای بیشتری به غرب بدهد تا در قبال آن «تحریم‌های هسته‌ای» در یک «زمان‌بندی طولانی مدت» برداشته شود. اما باید پرسید کدام امتیاز بیشتر است که برای غرب ارزش لغو تحریم‌های هسته‌ای را داشته باشد؟ تاکتیک دوم نیز این است که ایران "بازی از نو" را شروع کند.

این مسائل بخشی از بازی چند سطحی و دیپلماسی چندلایه جبهه غرب علیه جمهوری اسلامی ایران است که قبل از هر چیز بهانه بودن و ابزاری بودن مسئله هسته‌ای و حقوق بشری ایران را نمایان‌تر می‌کند. برکت مذاکرات هسته‌ای و اقدامات اخیر جبهه‌ی استکبار، بدون شک موجب ملموس‌تر شدن دشمنی استکبار با نظام مقدس جمهوری اسلامی و به تبع آن بالا رفتن ظرفیت فکری ملت ایران خواهد شد.

اوکراین، به نظر می‌رسد زمین بازی مناسبی است. ورود ایران به این زمین الزاماً به معنی ورود به درگیری و حمایت از طرفین نیست، بلکه حضور ایران به عنوان «میانجی»، ضمن ارتقای جایگاه دیپلماتیک او، می‌تواند عرصه را برای کسب مهره‌های بازی بیشتر- برای ایران- در پرونده‌ی هسته‌ای و سایر پرونده‌ها باز کند.

سید حسین موسویان، دیپلمات سابق تیم مذاکره کننده هسته‌ای کشورمان طی یادداشتی در پایگاه المانیتور نوشت: طی سه دهه‌ی گذشته، آیپک به شکل بی‌رحمانه‌ای با مسئولین و کنگره‌ی آمریکا بمنظور فشار و تصویب تحریم‌ها علیه ایران جهت بازداری این کشور از برنامه‌ی هسته‌ای، لابی کرده است.

Noskhe Jadid

آخرین مطالب