گزارش سیاست خارجی در دوهفته‌ای که گذشت؛ شماره 2

  دوشنبه, 24 خرداد 1395 ساعت 16:20

گسترش روزافزون مناسبات و اهمیت بررسی سیر روابط و عملکرد دولت در عرصه حساس سیاست خارجی، ما را بر آن داشت تا با بررسی عملکرد و اقدامات دولت یازدهم، در حوزه سیاست خارجی، مروری بر مهم‌ترین رویدادها و وقایع جاری داشته باشیم و با تحلیلی کوتاه در این حوزه، مقدمات اتخاذ رویکرد انتقادی برای پیشرفت در این بخش را فراهم آوریم.

سفر دوره‌ای ظریف

 

 

وزیر امورخارجه، محمدجواد ظریف، در تاریخ 9/3/95 ، سفر دوره ای خود به چهار کشور شمال و شرق اروپا را آغاز کرد. وی درمورد اهداف این سفر بیان داشته بود:  در سفر به لهستان، فنلاند، سوئد و لتونی مجموعه‌ای از تحرکات سیاسی، اقتصادی و منطقه‌ای شکل خواهد گرفت که امیدواریم برای منافع ملی و همکاری های اقتصادی موثر باشد.[1] وی همچنین بیان داشته بود: در سفر به چهار کشور یاد شده مجموعه‌ای از تحرکات سیاسی، اقتصادی و منطقه‌ای شکل خواهد گرفت که امیدواریم برای منافع ملی و همکاری‌های اقتصادی کمک کننده باشد. هدف اصلی این سفر، همانطور که ظریف به آن اشاره داشته، منافع ملی و اقتصادی می باشد. با توجه به تمرکز دولت بر کسب منافع از کشورهای اتحادیه اروپا و جلب نظر آنان برای مشارکت اقتصادی و سرمایه گذاری در بازارهای ایران، می توان اینظور برداشت کرد که اهداف اقتصادی درصد قابل توجهی از اهداف را در سفر دوره ای به کشورهای اروپایی تشکیل می دهند. اما در کنار اهداف اقتصادی، قطعا دولت به دنبال تحقق اهداف سیاسی خود نیز خواهد بود. دستیابی به زمینه های همکاری و مشارکت در برخی فعالیتهای سیاسی منطقه ای و فرامنطقه ای، دیگر هدف اصلی دولت یازدهم خواهد بود. در هیمن راستا ظریف نیز تاکید کرده بود که در این سفر، مسائل منطقه ای نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت.[2]

 

لهستان، اولین مقصد

 

 

این کشور دارای روابطی با قدمت 542 سال با ایران می باشد[3] که این روابط تنها در حوزه اقتصادی محدود نبوده و حوزه فرهنگی و اجتماعی را نیز شامل می‌شده است. این روابط گرچه در دوران تحریم، با توجه به الزامات اتحادیه اروپا، با کاهش مواجه بود، اما پس از لغو موقتی بخشی از تحریم‌ها توسط اتحادیه اروپا، این کشور به دنبال بازسازی روابط خود با جمهوری اسلامی ایران برآمد. سفر رادوسلاو شیکورسکی ،وزیر امور خارجه وقت لهستان، و بوگدان بورسویچ، رئیس مجلس سنای لهستان، به ایران در همین دوره انجام شد که بیانگر عزم طرف لهستانی برای شروع فصل جدیدی از روابط میان دو کشور بود. لهستان با سفر وزیر خارجه خود به ایران تمایل خود برای گسترش مناسبات تجاری و اقتصادی با ایران نشان داد و پس از آن رفت و آمد هیأت‌های اقتصادی این کشور به ایران آغاز شد. در حال حاضر ایران با لهستان سرمایه‌گذاری‌ مشترکی را از جمله در زمینه ساخت داروهای ویژه در منطقه آزاد قشم در دست انجام دارد.[4] همچنین بعد از اجرایی شدن برجام هیأت بزرگ تجاری و اقتصادی اتاق بازرگانی لهستان به سرپرستی «دوماگالسکی» معاون وزیر توسعه لهستان و «پیلوات» نایب رئیس اتاق بازرگانی این کشور و با همراهی بیش از 70 نفر از مدیران و صاحبان صنایع و شرکت‌های مختلف فعال لهستانی در زمینه‌های کشاورزی، صنایع غذایی، صنعتی، خودروسازی، معدن، انرژی، دارو و تجهیزات پزشکی، حمل و نقل و بانکداری از تاریخ 15 لغایت 19 اسفند ماه 94 برای رایزنی با مقامات کشورمان و گسترش روابط تجاری و اقتصادی به ایران سفر کردند. در این سفر معاون وزیر توسعه لهستان بر لزوم توجه به ارتقای حجم مبادلات اقتصادی 2 کشور به حداقل 700 میلیون دلار تاکید کرد.[5]

در بعد سیاسی نیز ، نزدیکی زیادی بین مواضع منطقه‌ای و جهانی از سوی دو کشور وجود دارد. در همین راستا می توان به بحران سوریه اشاره داشت که لهستان از نخستين كشورهاي اروپايي بود كه بر لزوم مشاركت ايران در گفت وگوهاي صلح سوريه تاكيد داشت. اصولا ورشو ارزش امنيت و ثبات ايران در دل بحران‌هاي مستمر و مزمن خاورميانه را به خوبي درك مي كند و نقش و جايگاه منطقه اي ايران را كاملا به رسميت مي‌شناسد.[6]

ظریف، در سفر به لهستان، به عنوان اولین مقصد سفر دوره ای خود، با همتای لهستانی خود دیدار کرد. وی در دیدار آقای واشچیکوفسکی، در خصوص حوزه های مختلف همکاری اقتصادی ایران و لهستان از جمله در زمینه انرژی و روابط بانکی و مسائل بین المللی مورد اهتمام طرفین مانند بحرانهای منطقه غرب آسیا و راههای حل آن و همچنین بحران مهاجرت بحث و تبادل نظر کرد.[7] وی همچنین سند رایزنی های سیاسی را با همتای لهستانی خود به امضاء رساند. پس از امضای این توافق نامه نیز ظریف بیان داشت: ما زمینه های همکاری برای ایجاد ثبات و امنیت در دنیای پیرامونی خود داریم، همین طور امکان همکاری های گسترده در حوزه های مختلف اقتصادی داریم. لازم به ذکر است چندی پیش توافقی امنیتی نیز بین دو کشور و توسط وزیر کشور به امضاء رسیده بود. [8]

در دیگر بخش سفر کاری وزیر امور خارجه، وی با خانم شیدوو نخست وزیر لهستان نیز دیدار و گفتگو کرد. وزیر امور خارجه با اعلام اینکه همراهی هیات بزرگ اقتصادی از شرکت های مهم ایرانی در این سفر نشانه فایده مندی و اهمیت همکاری های اقتصادی برای بخش های خصوصی دو کشور است، ظرفیت های گسترده اقتصادی دو کشور را پشتوانه گسترش روابط اقتصادی دانست و گفت روابط فرهنگی و سیاسی دو کشور نیز می تواند گسترش یابد.[9]

ظریف همچنین در ادامه سفر خود، با آقای سولوخ رئیس دفتر امنیت ملی لهستان، دیدار داشت. وی در این دیدار با بیان اینکه معتقدیم بحران های جاری در غرب آسیا راه حل نظامی ندارد و مبارزه با تروریسم نیز نیازمند راه حل همه جانبه است افزود جنگ تنها جزء کوچکی از راه حل ها است.[10]

ظریف وزیر امور خارجه در ادامه برنامه دیدار خود از لهستان با آقای گلینسکی معاون اول نخست وزیر و وزیر فرهنگ لهستان دیدار و در خصوص همکاری های دو کشور در حوزه های مختلف فرهنگی و اقتصادی گفتگو و رایزنی کرد. وی در این دیدار بر آمادگی ایران برای گسترش همکاری های فرهنگی و جهانگردی و اقتصادی دو کشور تاکید و خواهان همکاری دولت لهستان در زمینه ارائه تسهیلات کنسولی بهتر به جهانگردان و بازرگانان ایرانی و برقراری روابط کارگزاری بانکی میان دو کشور شد.[11]

در ادامه برنامه کاری در لهستان، محمد جواد ظریف با حضور در همایش مشترک اقتصادی ایران و لهستان، به ایراد سخنرانی پرداخت. وی در سخنرانی خود از فرصت های پسابرجامی ایجاد شده در گسترش روابط دوکشور نام برده و بر اهمیت بخش خصوصی تاکید کرد. در ادامه این همایش سند همکاری مشترک اتاقهای بازرگانی ایران و لهستان توسط مسئولان دو اتاق و در حضور وزیر امور خارجه و معاون وزیر توسعه لهستان امضاء شد.[12]

ظریف همچنین در دیدار معاون وزیر توسعه لهستان با تشریح ظرفیت های گسترده اقتصادی ایران بر تصمیم و اراده سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران برای گسترش روابط با لهستان در حوزه های مختلف سیاسی و اقتصادی تاکید کرد.[13]

وی همچنین با برخی ایرانیان ساکن لهستان نیز در جلسه‌ای دیدار و گفتگو کرد.

بخش اصلی این سفر، همانطور که در سخنان وزیر امورخارجه به وضوح مشاهده می‌شد، گسترش روابط اقتصادی در درجه اول، و گسترش همکاری‌های سیاسی در درجه دوم بوده است. به توجه به عضویت لهستان در اتحادیه اروپایی و سابقه همکاری‌های دوکشور در عرصه‌های مختلف، تعمیق روابط با این کشور می تواند برای دولت از اولویت برخوردار باشد. این در حالی است که کشور لهستان یکی از قدیمی‌ترین و با ثبات ترین روابط با ایران را داشته و از این حیث می تواند به نسبت بسیاری از کشورهای دیگر اروپایی برای تعمیق روابط ارحجیت داشته باشد.

 

فنلاند، مقصد دوم


وزیرامور خارجه در ادامه سفر دوره ای خود به چهار کشور اروپایی، وارد هلسینکی، پایتخت فنلاند شد. ظریف در بدو ورود به فنلاند، در جمع خبرنگاران با اشاره به سفر ماتی آنتونن معاون اقتصاد خارجی وزارت امور خارجه فنلاند به همراه یک هیات تجاری 100 نفره در آبان ماه سال گذشته، بیان داشت: گفت وگوهای سیاسی و روابط گسترده اقتصادی با فنلاند را با سفر هیات فنلاندی به ایران که یکی از بزرگترین هیات های اقتصادی در تاریخ روابط خارجی فنلاند بود، شروع کردیم .[14] ظریف با اشاره به گفتگوهای بخش خصوصی فنلاند در تهران و همچنین همراهی بخش خصوصی ایران در این سفر، اعلام کرد که گسترش همکاری‌های اقتصادی یکی از برنامه های ما در این سفر است.